صدای قوام، یک سال است که موسیقی متن خانهی ما شده است. قوام آن استاد فلسفه، که هیچ سر و صدایی ندارد به جز آن آشوبی که آن روزهای پاییز توی دل ما جوانهای هنوز به بیست نرسیده، میانداخت. توی هیچ شبکهی اجتماعی ای نیست، بدون هیایو. آنطور که خودش میگوید کاملاً آکادمیک اما با تمایلِ بسیار به دست گرفتن مشما به جای کیف در دست و پوشیدن کت و شلوار حتی در ملتهب ترین روزهای بهار دانشگاه.
اما در خانهی ما همیشه پاییز است، صدای وسایل جوشکاری توی حیاط، پشت ساختمان دانشکدهی ادبیات میآید، پچ پچ آرام بچهها ست، سوال های بیربط و خام دانشجوهای سال اولیست. در خانهی ما همیشه دفتری از یک رساله افلاطون باز است، فایدروس...هیپیاس...جمهوری... افلاطون از مثل میگوید و از افسانههای کهن یونانی استمداد میطلبد. قوام به شوق میآید. تن صدایش گرم و پر از هیجان میشود. از همه میخواهد که گوش فرا دهند. بعد آرام چیزی را زمزمه میکند. جملهای،حرفی، کلمهای...بعد همانطور که نشسته مکث میکند و به صورت تک تک بچهها خیره میشود. دنبال روزنههای دانایی میگردد. بچهها گر گرفتهاند. نیمی در افلاک و نیمی درون غارند. برزخ تازه دارد برایشان شروع میشود.
صدای او موسیقی، خانهی ما شده است. سین را دیوانه کرده، گاهی پادکستی جدید را جایگزین میکند اما بر میگردد به سال هشتاد و پنج. به درس طالس و آناکسیمنس، برمی گردد به افلاطون و رسالههایش.
من هیچوقت صدای هیچ استادی را ضبط نکردم. اما حالا احساس خسران میکنم که آن صدای به خصوص را نگاه نداشتم. صدای او که اشارات میخواند یا تاریخ فلسفهای اسلامی میگفت. از ابن میمون میگفت و دو تا حرف درشت هم بار غزالی میکرد. چرا نگه نداشتمشان؟! شاید چون هیچ وقت فکر نمیکردم با کسی بروم زیر یک سقف که اینطور گوش دهد و خسته نشود.
میگوید هر درس را بیشتر از چهارده بار گوش داده، مثل شعری هر جلسه را از بر است. میداند کجا چه کسی بلند نفس خواهد کشید یا سرفه خواهد کرد. میداند کی چه میپرسد و پاسخ چیست. و به جز آن بارها به هر کدام از درسها فکر کرده و پرسشها را توی ذهنش مزه مزه کرده، در لاک خودش فرو رفته و باز فکر کرده.
شبها با صدای او میخوابد. قوام اگر میشنید مسخره اش می کرد یا خندهاش میگرفت که کسی با صدای او بخوابد.
می گوید، میخواهی بدانی چرا ول کنش نیستم؟ چون همهی ما شدهایم ماشین برنامه ریزی، پر از اطلاعات، پر از دستورالعمل...هر کتابی که میخوانیم یا فیلمی که میبینیم هر دانشی، برایمان مثل غذایی ست که فرو میدهیم. موتورمان را راه میاندازد. اما او تنها کسی است که اینطور نیست. او فکر میکند.
میگوید نجمه، باورت میشود؟ کسی هست در دنیا که فکر میکند. او به هر کلمهای که میشنود حساس است و نسبت به هر جملهای آنقدر تعمق میکند که به کنه و ذاتش برسد.
میگوید، به او گوش میدهم چون میبینم او تنها فیلسوفیست که باقی مانده...تنها فیلسوف این عصر.
یادم میآید ما هم آن زمان ها شور میگرفتیم، مثل رقص سماع میمانست کلاسهایش او مدام از تعقل منطقی حرف میزد و ما بیشتر دچار جذبه میشدیم. این است که حال سین را نمیتوانم با خودم مقایسه کنم. آن وقت ها اول راه بودیم و هنوز درک درستی از چیزهایی که میشنیدیم نداشتیم شاید چون مصداقی نمیدیدیم. اما سین را میبینم که گوش دادن دوباره و تکراری هر درس چگونه او را هر بار او را از درون دگرگون میکند و به حالش غبطه میخورم و گاهی فکر میکنم شاید تنها شاگرد راستین او، همین سین است. همین سین از راه دور و ندیده و نطلبیده که وقتی میگوید گوش کنید، با تمام جانش حاضر است و میشنود.
+ نوشته شده در پنجشنبه ۱۳۹۷/۰۹/۲۹ساعت 10:54 توسط نجمه خادم
|